Zobowiązanie do wyłączności negocjacji (No-Shop)

Zobowiązanie do wyłączności negocjacji, czyli No-Shop

Zobowiązanie przedsiębiorcy do wyłączności negocjacji z danym inwestorem Venture Capital ma zagwarantować wstrzymanie przez przedsiębiorcę negocjacji i ograniczenie kontaktów z innymi potencjalnymi inwestorami.

Zgoda przedsiębiorcy na takie zobowiązanie powinna iść w parze ze zdecydowanym potwierdzeniem, w zapisach listu intencyjnego (term-sheet), zainteresowania inwestora VC przeprowadzeniem wejścia kapitałowego.

Wyłączność negocjacji – definicja

Zobowiązanie do wyłączności negocjacji (z ang. no-shop rule) to zobowiązanie przedsiębiorcy czy spółki wobec inwestora Venture Capital do nieprowadzenia z innymi inwestorami rozmów czy negocjacji, oraz niepodejmowania jakichkolwiek działań mających na celu pozyskanie ofert inwestycyjnych od innych inwestorów, a w tym zachęcania tych inwestorów do składania takich ofert.

Takie zobowiązanie jest najczęściej częścią listu intencyjnego (term-sheet) lub też stanowi osobną umowę czy oświadczenie.

Ofertę inwestycyjną należy rozumieć jako ofertę inwestora Venture Capital, która dotyczy objęcia przez niego udziałów czy akcji spółki.

Okres trwania wyłączności

Zobowiązanie do wyłączności negocjacji powinno obowiązywać przez określony okres, najczęściej od jednego do dwóch miesięcy.

Rozpoczęcie tego okresu powinno nastąpić po wyrażeniu przez inwestora Venture Capital zainteresowania realizacją inwestycji (wejścia kapitałowego), co zazwyczaj przejawia się w przedstawieniu przedsiębiorcy listu intencyjnego, określanego również jako term-sheet.

Długość okresu trwania zobowiązania do wyłączności negocjacji zależy od:

  • zakresu przeprowadzanego due diligence (ostatniego etapu tego procesu, zazwyczaj o charakterze wewnętrznym, weryfikującym),
  • planowanego harmonogramu zakończenia negocjacji umowy inwestycyjnej,
  • uzyskania niezbędnych zgód korporacyjnych i innych po stronie inwestora VC (np. zgody rady nadzorczej, komitetu inwestycyjnego czy innych organów nadzorujących),
  • planowanego harmonogramu realizacji ewentualnych działań dodatkowych, jak na przykład wyceny firmy.

Teoretycznie, okres obowiązywania wyłączności negocjacji powinien zapewnić inwestorowi Venture Capital wystarczająco dużo czasu na realizację wszystkich powyższych działań.

Po upływie tego okresu przedsiębiorca nie jest związany żadnymi ograniczeniami w zakresie kontaktów i rozmów z innymi inwestorami Venture Capital.

Upływ tego okresu bez przeprowadzenia transakcji oznacza dla inwestora ryzyko utraty możliwości wejścia kapitałowego.

Kary umowne

Naruszenie przez przedsiębiorcę zapisów zobowiązania o wyłączności negocjacji najczęściej powoduje uruchomienie zapisanych w klauzuli kar umownych i innych roszczeń ze strony inwestora Venture Capital.

W krajach zachodnich (głównie w Stanach Zjednoczonych) stosuje się również bardziej wyrafinowane „kary”. Przykładowo, w przypadku złamania klauzuli i zrealizowania transakcji przez firmę z innym inwestorem według wyższej wyceny niż negocjowana, inwestor, który był stroną takiej klauzuli i pierwszy prowadził negocjacje, ma prawo do objęcia określonego udziału w kapitale zakładowym po preferencyjnej cenie.

Możesz stracić zaufanie i wiarygodność

Udowodnienie naruszenia przez przedsiębiorcę zapisów klauzuli o wyłączności negocjacji jest w praktyce bardzo trudne. Z drugiej strony, przedsiębiorcy, mają zazwyczaj wiele możliwości ominięcia zapisów takich zapisów.

Warto jednak pamiętać, że przedsiębiorca, który formalnie nie łamie zasad ograniczających wyłączność negocjacji, ale postępuje wbrew ich istocie, naraża się na utratę zaufanie inwestora Venture Capital.

W rezultacie przedsiębiorca odcina się od możliwości prowadzenia jakichkolwiek rozmów w przyszłości z tym inwestorem oraz ryzykuje, iż podobnie mogą postąpić inni inwestorzy VC.

Warto negocjować

Niestety, w praktyce, większość przedsiębiorców nie zwraca większej uwagi na zapis w term-sheet dotyczący zobowiązania się przez nich do wyłączności negocjacji. Ten zapis ginie w gąszczu innych zapisów tego dokumentu.

Przedsiębiorcy nie do końca zdają sobie sprawę z tego, iż takie zobowiązanie ogranicza w znacznym stopniu ich możliwości negocjacyjne, a nawet konieczność odrzucenia znacząco lepszej propozycji inwestycyjnej pochodzącej od innego inwestora Venture Capital.

Z punktu widzenia przedsiębiorcy, okres zobowiązania powinien być jak najkrótszy.

Przedsiębiorcy i ich doradcy powinni przede wszystkim zwrócić uwagę na to, czy zobowiązanie przedsiębiorcy ma zdefiniowany okres trwania.

Zdarza się bowiem, choć rzadko, że zakończenie takiego okresu jest zdefiniowane bardzo płynnie, na przykład takim momentem granicznym może być zakończenie due diligence, zamknięcie negocjacji umowy inwestycyjnej, uzyskanie niezbędnych zgód itp.

Opóźnienia po stronie inwestora dotyczące np. zakończenia due diligence mogą spowodować przesuniecie harmonogramu procesu inwestycyjnego, a tym samym momentu zakończenia okresu trwania zobowiązania przedsiębiorcy do wyłączności negocjacji.

Taki zapis jest skrajnie niekorzystny dla przedsiębiorcy.

W przypadku określenia okresu obowiązywania klauzuli o wyłączności warto zwrócić uwagę na to, czy występuje zapis o automatycznym przedłużaniu tego okresu ze względu na opóźnienia w negocjacjach.

Przedłużenie okresu obowiązywania zobowiązania do wyłączności negocjacji powinno być każdorazowo uzgadniane pomiędzy stronami.

Zobowiązanie obustronne może być niezbędne

Istnieją sytuacje, gdy zobowiązanie do wyłączności negocjacji nie będzie miało zastosowania wyłącznie wobec przedsiębiorcy, ale także wobec inwestora Venture Capital.

Najczęstszymi powodami ograniczenia praw inwestora w zakresie prowadzenia negocjacji są:

  • konsolidacja rynku
  • integracja pionowa

W pierwszym przypadku, inwestor Venture Capital, widząc potencjał w danej branży, decyduje się na przeprowadzenie jej konsolidacji (integracji poziomej).

Inwestor przeprowadza ją poprzez wejście kapitałowe w jeden z podmiotów działających w branży (niekoniecznie o najsilniejszej pozycji rynkowej), a następnie podejmuje działania (poprzez fuzje i przejęcia) zmierzające do przyłączenia do tego podmiotu innych firm z branży.

W drugim przypadku, inwestor Venture Capital, po dokonaniu wejścia kapitałowego w firmę, stara się w wzmocnić jej pozycję rynkową poprzez integrację pionową (wertykalną).

Inwestor podejmuje działania polegające na przejęciu podmiotów, które umożliwią firmie, w którą zainwestował, wejść w obszar działania swoich dotychczasowych dostawców lub klientów branżowych.

Mogą Cię również zainteresować...