Inwestorzy VC: fundusze i aniołowie biznesu

Inwestorzy Venture Capital: fundusze i aniołowie biznesu. Blog. Private Equity Consulting. Mariusz Malec

Inwestorzy Venture Capital – definicja

Inwestorzy Venture Capital dokonują inwestycji w projekty  o wysokim potencjale wzrostu i znajdujące się na wczesnych etapach rozwoju w zamian za udziały w tych firmach.

Wczesny etap rozwoju projektu to okres, który:

  • zaczyna się od etapu koncepcji (seed, czyli zasiew, zalążek),
  • poprzez etap startu (startup, czyli rozpoczęcie działalności operacyjnej mającej na celu weryfikację biznesową),
  • a kończy na etapie wczesnej ekspansji (early growth, early expansion, roll-out).

Kapitał VC jest kierowany do projektów czy firm, co do których istnieje prawdopodobieństwo znaczącego sukcesu rynkowego.

Ze względu na wysokie ryzyko niepowodzenia takich projektów, inwestorzy oczekują wysokiego zwrot z zainwestowanego kapitału.

Pomimo, iż inwestorzy wybierają inwestycje, które według nich zakończą się sukcesem to tylko około 1/3 z tych inwestycji daje pozytywny zwrot z kapitału.

W dużym uproszczeniu, można powiedzieć, że pozostałe inwestycje kończą się w 50% stratą i w 50% odzyskaniem zainwestowanych środków.

Dostawcy kapitału dla funduszy VC

Źródłem kapitału VC w Polsce są głównie inwestorzy prywatni (osoby fizyczne, firmy), budżet państwa, budżet UE, firmy i korporacje oraz inwestorzy instytucjonalni.

Na świecie bardzo duże znaczenie mają takie instytucje jak fundusze emerytalne, fundacje i inne organizacje zarządzające znaczącymi środkami finansowymi.

Zazwyczaj przeznaczają one niewielka część swoich środków na inwestycje o podwyższonym ryzyku, a w tym również VC.

Specyficzną odmianą Venture Capital jest Corporate Venture, czyli inwestycje VC dokonywane przez duże firmy (korporacje). Celem takich przedsięwzięć nie zawsze musi być zysk kapitałowy, ale także kreowanie wartości strategicznej dla danej korporacji.

Inwestorzy Venture Capital – typy i forma działania

Inwestycje Venture Capital są realizowane przez dwie grupy inwestorów, czyli fundusze VC i aniołów biznesu. Potocznie termin “Venture Capital” odnosi się głównie do pierwszej grupy inwestorów.

Fundusze VC mogą działać w kilku formach, a w tym między innymi:

  • General Partner / Limited Partner;
  • Fundusze Inwestycyjne Zamknięte,
  • Spółka kapitałowe czy komandytowe.

Klasyczną konstrukcją na rynkach zagranicznych jest formalna struktura oparta na General Partners i Limited Partners. General Partners to zespół menedżerów, który jest odpowiedzialny za cały proces inwestycyjny związany z inwestowaniem środków powierzonych im w zarządzanie przez Limited Partners.

General Partners są odpowiedzialni za decyzje inwestycyjne, nadzór nad inwestycjami oraz wyjście z inwestycji.

Limited Partners pełnią rolę pasywną – zobowiązują się do dostarczenia kapitału na przeprowadzenie inwestycji przez General Partners, według wcześniejszych ustaleń.

Długość życia takiego funduszu zazwyczaj nie przekracza 10 lat. W przeciągu pierwszych kilku lat taki fundusz dokonuje inwestycji.

W kolejnych kilku latach zespół menadżerski pracuje nad zwiększeniem wartości spółek, a w ostatnich kilku latach działania funduszu akcent kładzie się na wyjścia z inwestycji, czyli odzyskanie zainwestowanych środków i realizację zysków.

Przykładowo, w Polsce tak funkcjonuje Enterprise Investors, który głównie inwestuje w firmy w fazie ekspansji.

Na podstawie ustawy o funduszach inwestycyjnych istnieje możliwość powołania Funduszy Inwestycyjnych Zamkniętych (FIZ), które dysponują kapitałem przeznaczonym na inwestycje.

Decyzje inwestycyjne podejmuje spółka zarządzająca środkami zgromadzonymi w FIZie. Przykładowo w ten sposób funkcjonuje spółka MCI Management, która zarządza środkami alokowanymi do kilku FIZ-ów.

Fundusze VC  funkcjonują również w uproszczonej formie, czyli na zasadzie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Taki “fundusz” to swoisty holding ze spółką-matką i kilkunastoma czy kilkudziesięcioma spółkami-córkami.

Inne fundusze wykorzystują formę spółki komandytowej.

W przeszłości, jak i obecnie inwestorzy VC byli i są bardzo silnie wspierani środkami unijnymi. Tymi środkami dysponowały między innymi:

Obecnie, inwestorzy dokonują inwestycji przede wszystkim przy wsparciu Narodowego Centrum Badań i Rozwoju (NCBR). Inwestycje są realizowane między innymi w ramach programu Bridge Alfa.

Aniołowie Biznesu dokonują zazwyczaj inwestycji VC poprzez różnorodne wehikuły finansowe, polskie i zagraniczne.

Inwestorzy – wejście kapitałowe w projekt

Inwestorzy dokonują inwestycji w celu osiągnięcia zysku na zainwestowanym kapitale przede wszystkim na podstawie wzrostu wartości przedmiotu inwestycji.

W uproszczeniu, inwestorzy podejmują decyzję o finansowaniu projektu, biorąc pod uwagę dwie następujące kwestie:

  • ocena potencjału wzrostu takiego projektu,
  • warunki wejścia kapitałowego przedstawione przez przedsiębiorcę.

Jeśli inwestorzy odrzucą projekt ze względu na pierwszą kwestię to pozostałe przyczyny nie mają już znaczenia. Atrakcyjne warunki inwestycji dla inwestora i bardzo dobre przedstawienie projektu przez przedsiębiorcę nic w takim przypadku nie pomogą.

Potencjał projektu – ocena przez inwestora

Potencjał projektu to wynik analizy założeń dotyczących poszczególnych elementów projektu, którymi między innymi są:

  • produkt czy usługa,
  • model biznesowy,
  • otoczenie biznesowe i konkurencja,
  • zespół, który projekt będzie realizował,
  • wielkość rynku docelowego,
  • prognozy finansowe.

Teoretycznie, inwestorzy nie są zainteresowani projektem z niskim potencjałem. Taki projekt będzie miął słabe szanse w zakresie pozyskania finansowania.

Niski potencjał projektu odzwierciedla słabość założeń dotyczących poszczególnych elementów oraz wzajemnych powiązań pomiędzy tymi elementami.

Słabość tych założeń jest najczęściej „odkrywana” podczas rozmów z potencjalnymi inwestorami, doradcami czy innymi przedsiębiorcami.

Założyciel startupu w takim przypadku powinien dokonać zmian w zakresie założeń przyjętych w projekcie.

Przykładowo, zmiany w sposobie dystrybucji produktu czy usługi mogą spowodować, iż wzrośnie prawdopodobieństwo zwiększenia udziału w rynku docelowym w pierwszym roku działalności firmy.

Innym przykładem może być zmiana niektórych cech produktu czy usługi, co może wpłynąć na stworzenie wyraźniejszej przewagi rynkowej nad konkurencją.

Czy projekt o niskim potencjale rozwoju ma szanse pozyskać finansowanie?

Inwestorzy nie stanowią jednolitej grupy. Różnią się oni znajomością danych branż, doświadczeniem zawodowym czy życiowym, a także wykształceniem.

Nie można wykluczyć że znajdzie się ktoś, kto będzie zainteresowany przeprowadzeniem wejścia kapitałowego w projekt, który został odrzucony wcześniej kilka razy (zobacz Mądre pieniądze, czyli smart money w startupie).

Czy przedsięwzięcie o dużym potencjale będzie miało zawsze szansę, aby pozyskać finansowanie? Niestety, nie.

Duży potencjał projektu to warunek konieczny, aby pozyskać finansowanie, ale jednak niewystarczający. Inwestorzy oczekują również  akceptowalnych korzystnych warunków wejścia kapitałowego (transakcji) oraz przygotowania przedsiębiorcy do procesu pozyskania inwestora.

Warunki inwestycji, czyli oferta dla inwestora

Z punktu widzenia inwestorów Venture Capital znaczący potencjał projektu to pierwszy warunek w procesie podejmowania decyzji inwestycyjnej.

Inwestorzy chcą przede wszystkim wiedzieć jaka jest, w szerokim ujęciu, cena jego wejścia do spółki. Innymi słowy – ile „to” kosztuje.

Taka „oferta cenowa” będzie odzwierciedlona w warunkach wejścia kapitałowego, odnoszących się między innymi do następujących kwestii:

  • wycena firmy (projektu),
  • wielkość kwoty inwestycji i harmonogram ewentualnych transz oraz sposób i warunki transzowania,
  • rola inwestora w spółce, a w tym przede wszystkim zakres jego wpływu na działalność operacyjną i strategiczną oraz sposób monitorowania,
  • ochrona pozycji majątkowej inwestora w firmie,
  • uprzywilejowanie inwestora przy „wyjściu z inwestycji” („exit”), czyli sprzedaży udziałów,
  • uprzywilejowanie inwestora przy likwidacji firmy.

Na najwcześniejszym etapie rozmów przedsiębiorcy z inwestorami bardzo często pojawia się kwestia wyceny firmy oraz wielkość poszukiwanej kwoty finansowania.

Dzięki tym dwóm informacjom, inwestorzy mogą dokonać pierwszej oceny opłacalności “wejścia” w spółkę. Na późniejszych etapach analiz i negocjacji ocenie podlegają pozostałe kwestie.

Jeśli kalkulacja oczekiwanego zwrotu z zainwestowanego kapitału wypadnie negatywnie to inwestorzy będą mieli do wyboru dwie ścieżki postępowania. Te ścieżki postępowania to:

  • rozpoczęcie negocjacji z przedsiębiorcą w celu zmiany warunków wejścia kapitałowego.
  • rezygnacja inwestora z dalszych rozmów, co ma miejsce, gdy przedsiębiorca i inwestor reprezentują skrajne oceny dotyczące warunków wejścia kapitałowego i późniejszej współpracy.

Projekt o średnim potencjale wzrostu

Czy przedsięwzięcie o średnim potencjale wzrostu będzie miał mniejsze szanse w zakresie pozyskania inwestorów niż projekt o dużym potencjale biorąc pod uwagę warunki przeprowadzenia inwestycji?

Teoretycznie, ryzyko inwestycyjne zawsze będzie mniejsze w przypadku inwestycji w projekt o dużym potencjale i inwestorzy będą go preferować.

Może wystąpić jednak sytuacja, gdy poziom potencjału projektu będzie na poziomie średnim, ale inwestorzy uznają go za poziom dla nich akceptowalny.

Gdy w takim przypadku warunki inwestycji będą bardzo korzystne z punktu widzenia inwestorów to jest bardzo prawdopodobne, iż dojdzie do transakcji.

Inwestorzy – oczekiwania dotyczące prezentacji projektu

Prezentacja projektu może w istotny sposób wpłynąć na dotarcie do inwestorów, możliwość przedstawienia projektu, przeprowadzenia due diligence czy ostatecznej decyzji o inwestycji.

Bez dobrze przygotowanego teasera inwestycyjnego dotarcie do szerokiego grona inwestorów może być utrudnione.

Brak poprawnie przygotowanej prezentacji inwestycyjnej (pitch-deck) może spowodować niepełne przedstawienie projektu na spotkaniu z inwestorem co może go zniechęcić do zapoznania się z pozostałymi informacjami.

Bez szczegółowego modelu finansowego przedstawienie inwestorowi założeń modelu biznesowego oraz prognoz finansowych nie będzie możliwe.

Inwestorzy mogą zniechęcić się do projektu ze względu na słabe przygotowanie założyciela do całego procesu inwestycyjnego. Inwestorzy mogą po prostu skoncentrować się na lepiej przygotowanych projektach.

Może to, w najlepszym razie, spowodować spowolnienie i skomplikowanie procesu pozyskania finansowania.

Czy nieprzygotowanie przedsiębiorcy będzie oznaczać brak możliwości pozyskania inwestora? Z całą pewnością – nie.

W takiej sytuacji to inwestorzy muszą podjąć decyzję czy chcą wykonać dodatkową pracę, aby zrozumieć podstawy projektu.

Inwestorzy będą musieli podjąć decyzję czy zaryzykować czas i zasoby w celu oszacowania potencjału projektu.

Jeśli analiza nie będzie prowadzić do zadowalających konkluzji czas poświęcony na długie rozmowy z przedsiębiorcą i analizy rynkowe, aby dokonać tylko wstępnego oszacowania wartości projektu inwestor musi uznać za czas stracony.

Doskonałe przedstawienie projektu czy firmy

Czy doskonałe przedstawienie firmy może mieć istotny wpływ na pozyskanie inwestora?

Jeśli projekt ma niski potencjał rozwoju to prawdopodobnie nawet doskonale przygotowana dokumentacja nie pomoże.

Jednak z całą pewnością, projekt z dużym potencjałem, ale ze słabymi materiałami inwestycyjnymi może przegrać z projektem ze znacząco mniejszym potencjałem, ale z dobrą dokumentacją.

Inwestorzy Venture Capital – inne przyczyny odrzucenia projektów

Inne przyczyny odrzucenia projektów przez inwestorów związane są ze specyfiką danego inwestora, czyli między innymi:

  • wielkość przeprowadzanych inwestycji (stosowanie minimalnej lub maksymalnej kwoty inwestycji),
  • konkretne branże czy modele biznesowe,
  • konkretne fazy rozwoju firmy (seed, startup, ekspansja),
  • określone typy inwestycji (np. tylko projekty o silnym innowacyjnym charakterze albo oparte o model SaaS).

Wyjście z inwestycji przez inwestorów VC

Inwestorzy realizują zysk z inwestycji poprzez przede wszystkim sprzedaż udziałów w spółce lub sprzedaż przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Najbardziej preferowanymi ścieżkami wyjścia z inwestycjisprzedaż spółki inwestorowi branżowemu, połączenie z inną firmą z branży lub IPO na giełdzie.

Inwestorzy są najmniej zainteresowani opcją wyjścia z pomyślnej inwestycji poprzez wykup udziałów przez przedsiębiorcę.

Mogą Cię również zainteresować...