Firma jednoosobowa – jak dokonać wyceny?

Firma jednoosobowa wycena firmy. Mariusz Malec PECWycena jednoosobowej firmy, czyli jednoosobowej działalności gospodarczej, to wycena, która może różnić się  od wyceny spółki. Warto poznać z czego wynikają różnice w procesie wyceny. Firma jednoosobowa to najczęściej wykorzystywana forma prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce.

Cały proces wyceny firmy pisałem przedstawiłem w Wycena firmy – wszystko, co musisz wiedzieć. Kompendium dla każdego.

W Jednoosobowa Działalność Gospodarcza czy Spółka? dokonałem szczegółowego porównania firmy jednoosobowej ze spółką z ograniczona odpowiedzialnością

Jeśli interesują Cię inne artykuły na temat wycen to wejdź na stronę Startową, gdzie znajduje się pełny spis tekstów, a następnie sprawdź sekcję poświęconą wycenom.

Ewidencja księgowa w firmie jednoosobowej (jednoosobowej działalności gospodarczej)

Ewidencja księgowa w firmie jednoosobowej, może być prowadzona na kilka sposobów. W niniejszym tekście omówię dwa z tych sposobów, czyli podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR) oraz księgi rachunkowe (księgi handlowe).

Zajmę się tylko tyko tymi dwoma typami księgowania, ponieważ pozostałe formy ewidencji (np. karta podatkowa) są stosowane wyłącznie w niewielkich firmach, z małymi przychodami i o niewielkim zasięgu oraz małym potencjale rozwoju.

Te formy ewidencji są zarezerwowane dla wąskiej grupy przedsiębiorców na podstawie ściśle określonych rodzajów działalności.

KPiR oraz księgi rachunkowe wpływają na proces wyceny firmy jednoosobowej, ale każda w inny sposób. Powoduje to, iż każda z tych form ewidencji księgowej wymaga nieco innego podejścia przy dokonywaniu wyceny jednoosobowej firmy.

Podatkowa księga przychodów i rozchodów (KPiR) to bardzo uproszczona forma prowadzenia ewidencji księgowej. Z tego powodu ta forma prowadzenia księgowości w firmie jednoosobowej jest określana jako mała księgowość.

Oprócz firmy jednoosobowej (jednoosobowej działalności gospodarczej), księga przychodów i rozchodów może być prowadzona w spółce cywilnej, spółce partnerskiej i spółce jawnej.

Ta uproszczona forma prowadzenia księgowości jest zarezerwowana przede wszystkim dla małych firm, o przychodach netto nie przekraczających 2 miliony euro.

Każda firma jednoosobowa, która w jednym roku osiągnie przychody netto (bez podatku VAT) przekraczające 2 miliony euro, jest zobowiązana w kolejnym roku prowadzić księgi rachunkowe.

Księgi rachunkowe (potocznie określane też jako księgi handlowe) to o wiele bardziej zaawansowana forma prowadzenia ewidencji księgowej. Ta forma prowadzenia księgowości jest często określana jako pełna księgowość.

Pełna księgowość to forma prowadzenia ewidencji księgowej, która musi być stosowana bez żadnych wyjątków w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, spółce akcyjnej, spółce komandytowo – akcyjnej i spółce komandytowej.

Szerzej na temat różnic pomiędzy księgą przychodów i rozchodów (małą księgowością) a księgami rachunkowymi (pełna księgowością) pisałem w Pełna księgowość (księgi handlowe) czy KPiR w startupie?

Dlaczego KPiR komplikuje wycenę jednoosobowej firmy?

Jak wspominałem wcześniej, księga przychodów i rozchodów (KPiR) to bardzo uproszczona forma prowadzenia księgowości w firmie jednoosobowej.

Ma ona dwie istotne wady. Bardzo ogólnie odnosi się ona do przychodów i kosztów oraz w bardzo ograniczony sposób do majątku firmy.

Te wady księgi przychodów i rozchodów powodują, iż wycena firmy jednoosobowej z KPiR może być bardziej skomplikowana niż wycena firmy jednoosobowej stosującej pełną księgowość.

Poniżej odniosę się do obu tych wad. Ich wpływ na proces wyceny firmy przedstawię w następnej kolejności.

Przychody i koszty w firmie jednoosobowej

Podstawowym elementem ewidencji księgowej bazującej na KPiR jest zestawienie przychodów i kosztów firmy. W tym zestawieniu przychody i koszty z działalności biznesowej są podzielone tylko na dwie grupy. Nie ma żadnego rozróżnienia na przychody czy koszty operacyjne i nieoperacyjne.

W KPiR nie jest wyodrębniany w żaden sposób typ wyniku finansowego (zysk lub strata), czyli na przykład zysk z działalności operacyjnej czy zysk przez kosztami finansowymi. Po prostu występuje tylko jedna ogólna kategoria określana jako dochód.

Dochód jest otrzymywany poprzez odjęcie wszystkich kosztów od wszystkich przychodów.

Dochód z KPiR mniej więcej odpowiada wynikowi brutto przed kosztem podatku dochodowego z pełnej księgowości.

W tym ujęciu „wynagrodzenie przedsiębiorcy” nie stanowi kosztu firmy, ale jest częścią zysków firmy.

Zysk firmy jest opodatkowany jako dochód osobisty przedsiębiorcy. Innymi słowy podatek dochodowy nie jest zawarty w kosztach w KPiR.

Majątek firmy jednoosobowej

Ewidencja księgowa firmy jednoosobowej bazująca na KPiR pomija albo w bardzo ograniczony sposób odnosi się do elementów majątku firmy i jej zobowiązań.

Ze względu na obowiązek ustawowy w KPiR zaprezentowane są zestawienia rzeczowych elementów majątku firmy jednoosobowej.

Do tych rzeczowych elementów należą środki trwałe oraz tzw. wyposażenie.

Środki trwałe to w dużym uproszczeniu elementy majątku firmy o większej trwałości, które podlegają odpisom amortyzacyjnym.

Wyposażenie firmy jednoosobowej to w uproszczeniu elementy majątku firmy o niższej wartości niż środki trwałe. Wydatek związany z zakupem wyposażenia stanowi w całości koszt firmy (nie jest amortyzowany).

Księga przychodów i rozchodów (KPiR) nie odnosi się w ogóle do innych elementów majątku firmy jednoosobowej, czyli między innymi gotówki, należności handlowych i innych oraz zapasów. Te ostatnie podlegają raz w roku spisowi (remanent), który jest przygotowywany na zakończenie roku obrotowego.

Ewidencja księgowa oparta na KPiR nie odnosi się w ogóle do zobowiązań firmy jednoosobowej. Takie zobowiązania to przede wszystkim zobowiązania wobec dostawców oraz pożyczki i kredyty.

Pełna księgowość w firmie jednoosobowej

Po przekroczeniu progu 2 milionów złotych księgowość w firmie jednoosobowej musi być prowadzona w formie ksiąg rachunkowych, czyli tzw. pełnej księgowości.

Księgi handlowe (księgi rachunkowe) to ewidencja księgowa, która może dostarczać bardzo szeroki zakres informacji finansowych.

Na podstawie ewidencji księgowej prowadzonej na podstawie ksiąg rachunkowych są przygotowywane sprawozdania finansowe.

Dwa główne zestawienia opisujące sytuację firmy to rachunek zysków i strat oraz bilans. Trzecim zestawieniem jest rachunek przepływów pieniężnych. Jego przygotowanie nie jest obowiązkowe dla małych podmiotów.

Pełna księgowość przedstawia w szczegółach wszystkie elementy majątku firmy oraz jej zobowiązania. Jeśli firma przygotowuje rachunek przepływów pieniężnych to można uzyskać bardzo ważne informacje dotyczące przepływów gotówki w danym okresie.

Wpływ formy ewidencji księgowej na wycenę firmy jednoosobowej

Forma ewidencji księgowanej ma bezpośredni wpływ na sposób dokonywania wyceny jednoosobowej firmy. Powodem jest różnica w ujęciu przedmiotu wyceny, czyli przedsiębiorstwa, w omawianych formach ewidencji księgowej.

Niezależnie od formy przyjętej ewidencji księgowej przedmiotem wyceny zawsze jest przedsiębiorstwo takiej jednoosobowej firmy.

Przedsiębiorstwo, według Kodeks Cywilnego, to zorganizowany zespół składników niematerialnych i materialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej.

Przedsiębiorstwo jest niezależne od formy prowadzenia działalności oraz stosowanej ewidencji księgowej. To samo przedsiębiorstwo może funkcjonować w formie firmy jednoosobowej, jak i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Pełna księgowość w firmie jednoosobowej

Pełna księgowość dostarcza pełnej informacji dotyczącej przedmiotu wyceny, czyli przedsiębiorstwa firmy jednoosobowej. Okresowo przygotowywany bilans prezentuje stan majątku firmy i jej zobowiązań oraz stan kapitału.

Nie ma żadnej wątpliwości, co wchodzi w skład majątku firmy jednoosobowej.

Specjalista od wycen nie musi podejmować dodatkowych działań związanych z identyfikacją elementów majątku, a w tym także jej zobowiązań. Informacje o elementach przedsiębiorstwa znajdują się w ewidencji ksiąg rachunkowych.

Księga przychodów i rozchodów w firmie jednoosobowej

Księga przychodów i rozchodów prezentuje elementy majątku firmy w sposób bardzo oszczędny.

Jak wspominałem powyżej jako majątek firmy w ewidencji KPiR uwzględniane są wyłącznie środki trwałe, które są amortyzowane, oraz tzw. wyposażenie. Brakuje informacji dotyczącej gotówki, należności oraz zapasów.

Ewidencja księgowa KPiR nie odnosi się w ogóle do zobowiązań, zarówno handlowych jak i kredytów czy pożyczek.

W przeciwieństwie do ksiąg rachunkowych, księga przychodów i rozchodów (KPiR) nie pozwala na formalne określenie co wchodzi w skład przedsiębiorstwa.

Wycena jednoosobowej firmy w przypadku stosowania KPiR będzie wymagać jednoznacznej identyfikacji wszystkich elementów przedsiębiorstwa.

W praktyce oznacza to, że właściciel firmy musi oświadczyć, co należy do przedsiębiorstwa wycenianej firmy jednoosobowej.

Powinien on również przekazać szczegółowe informacje o wszystkich składnikach majątku, które są wykorzystywane w firmie.

Dodatkowo, przekazane powinny być informacje między innymi o sposobie finansowania działalności firmy, a także przepływach gotówkowych.

Identyfikacja elementów przedsiębiorstwa wymaga stworzenia przez specjalistę w zakresie wycen zestawienia bilansowego pro-forma.

W celu zrozumienia przepływów rzeczowych i finansowych w firmie jednoosobowej konieczne będzie również przygotowania szczegółowego zestawienia przychodów i kosztów.

Niezbędne są również korekty wynikające z traktowania firmy przez KPiR jako działalności realizowanej przez przedsiębiorcę. W przeciwieństwie do ksiąg handlowych, KPiR nie wymuszają traktowania firmy jako oddzielnego bytu.

Obligatoryjna korekta dotyczy wynagrodzenia przedsiębiorcy, które powinno się znaleźć w kosztach firmy. Konieczne jest również wyliczenie wyniku finansowego netto firmy jednoosobowej z uwzględnieniem prawidłowo wyliczonego podatku dochodowego.

Realizowanie działań związanych z „identyfikacją” przedsiębiorstwa może wymagać dużego nakładu pracy. Ten nakład pracy jest uzależniony specyfiki firmy jednoosobowej.

Metody wyceny jednoosobowej firmy

Jak wspomniałem na początku, wycena firmy jednoosobowej metodologicznie nie różni się od wyceny innej firmy. Metody wyceny jednoosobowej firmy będą te same jak w przypadku wyceny firmy prowadzonej w formie na przykład spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Jedyną różnicą będą działania związane z przygotowaniem przedmiotu wyceny, czyli przedsiębiorstwa prowadzonego w ramach firmy jednoosobowej.

Jak wspominałem wcześniej, wybór metody wyceny firmy jednoosobowej nie jest w jakikolwiek sposób powiązany z formą ewidencji księgowej.

Metody wyceny zależą między innymi od celu wyceny, specyfiki prowadzonej działalności, jej potencjału, branży czy etapu rozwoju.

W przypadku planowanej transakcji np. sprzedaży firmy inwestorowi branżowemu, na wybór metody będzie miał również wpływ sposób przeprowadzenia ewentualne transakcji sprzedaży firmy.

W celu podjęcia decyzji dotyczącej wyboru metody wyceny jednoosobowej firmy, specjalista w zakresie wycen dokonuje najpierw wyboru podejścia do wyceny, a później metody wyceny.

Wycena jednoosobowej firmy może być dokonana na podstawie trzech następujących podejść:

  • majątkowej,
  • dochodowej,
  • porównawczej (określanej często jako rynkowa).

Wycena firmy jednoosobowej w oparciu o podejście majątkowe dokonywana jest najczęściej w oparciu metodę wartości skorygowanych aktywów netto.

Wycena firmy w podejściu dochodowym jest najczęściej realizowana w oparciu o metodę zdyskontowanych przepływów pieniężnych (Discounted Cash Flows Method, czyli DCF). Dwie inne metody dochodowe to metoda zdyskontowanych zysków i metoda zdyskontowanych dywidend.

Metoda porównawcza (rynkowa) opiera się na porównaniu firmy jednoosobowej do porównywalnych firm giełdowych lub też do transakcji przejęć. Wycena opiera się na zastosowaniu mnożników opartych na kluczowych kategoriach finansowych lub niefinansowych.

Do najczęściej stosowanych mnożników finansowych należą: P/E (cena za kapitał / zysk netto) czy EV/EBIT (Enterprise Value/EBIT) lub EV/EBITDA (Enterprise Value/EBITDA). Kategoria porównawcza niefinansowa to przykładowo liczba użytkowników czy subskrypcji.

Wycena jednoosobowej firmy powinna być przeprowadzona przy wykorzystaniu więcej niż jednego podejścia i jednej metody.

Mogą Cię również zainteresować...