Venture Capital. Definicja. Co to jest? Na czym polega?

Co to jest venture capital. Mariusz Malec PEC

Venture Capital (VC) to inwestycje kapitałowe dokonywane na rynku pozagiełdowym w przedsięwzięcia o charakterze biznesowym, które znajdują się na wczesnych fazach rozwoju.

Wczesne fazy rozwoju to w uproszczeniu fazy od momentu rozpoczęcia prac, mających na celu przekształcenie pomysłu w model biznesowy do momentu wczesnej ekspansji.

Wczesna ekspansja to faza, która najczęściej występuje po pozytywnej weryfikacji rynkowej. To właśnie jest moment, gdy firma potrzebuje znaczących środków na szerokie wejście z produktem na rynek lub ekspansję zagraniczną.

Inwestorom VC poświęciłem jedną część Darmowego Kursu w 7. częściach ZANIM POZYSKASZ INWESTORA. Opisałem tam poszczególne typy inwestorów VC. W innej części tego kursu przedstawiłem w jaki sposób inwestorzy VC dokonują wyceny firmy.

Tematowi temu poświeciłem również Inwestorzy VC: fundusze i aniołowie biznesu. Rozwinąłem go w Corporate Venture Capital. Co to jest? Jak działa?

O fazach rozwoju firmy pisałem w Rundy inwestycyjne. Etapy w finansowaniu startupu.

O sposobie dokonywania selekcji przez inwestorów VC napisałem w Teaser inwestycyjny. Co to jest? Jak napisać? Przewodnik.

Na stronie Startowej zamieściłem najważniejsze teksty z bloga.

Poniżej omówię definicje Venture Capital pochodzące z dwóch organizacji zrzeszających inwestorów kapitałowych (Private Equity):

  • Invest Europe – The Voice of Private Capital (w przeszłości The European Private Equity and Venture Capital Association, EVCA),
  • National Venture Capital Association (NVCA).

Pierwsza z tych organizacji koncentruje się na inwestorach z rynku pozagiełdowego działających w Europie, natomiast druga z nich – na inwestorach ze Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.

Definicja Venture Capital w Europie

Definicję inwestycji VC sformułowana przez Invest Europe – The Voice of Private Capital przedstawiam poniżej.

Venture Capital ma miejsce wtedy, gdy kapitał inwestuje się w młode firmy, prowadzone przez przedsiębiorców, o wysokim potencjale, które zazwyczaj bazują na technologicznych innowacjach.

W materiałach Invest Europe można też znaleźć definicję zbliżoną do mojej definicji Venture Capital, którą przedstawiłem na początku niniejszego tekstu.

Według Invest Europe, VC to inwestycje kapitałowe na rynku pozagiełdowym dokonywane w fazie rozpoczęcia działalności przez przedsiębiorstwo, we wczesnej fazie jego rozwoju oraz jego ekspansji.

Ze względu na to, iż inwestycji dokonuje się we wczesnych etapach rozwoju firmy oraz dotyczą one produktów i usług innowacyjnych czy unikatowych, inwestycje te są obarczone wysokim ryzykiem.

W zamian za udziały w przedsiębiorstwie, inwestor zapewnia środki finansowe, dzięki którym przedsiębiorstwo może rozwijać swoje produkty czy usługi.

Invest Europe w wielu miejscach stwierdza, że Venture Capital stanowią część inwestycji Private Equity. Private Equity defininuje się jako inwestycje kapitałowe w przedsiębiorstwa nienotowane na giełdzie papierów wartościowych.

Oprócz VC, pozostałe obszary inwestycji Private Equity, według Invest Europe to między innymi Enterprise Capital oraz transakcje typu Buyout.

Enterprise capital to inwestycje kapitałowe na rynku pozagiełdowym w bardziej dojrzałe firmy, które zamierzają wejść na rynki zagraniczne, sprofesjonalizować czy rozwinąć własne produkty lub usługi.

Buyouts to inwestycje kapitałowe na rynku pozagiełdowym, których celem jest dokonanie przejęcia innej firmy.

Takie przejecie to wykup (stąd angielski termin „buy-out”) wszystkich lub większości udziałów czy akcji dojrzałej firmy, aby przejąć kontrolę w obszarze zarządzania operacyjnego i strategicznego.

Definicja Venture Capital w Stanach Zjednoczonych

National Venture Capital Association (NVCA), reprezentujący inwestorów kolebki Venture Capital, czyli Stany Zjednoczone Ameryki Północnej, definiuje Venture Capital podobnie.

Wg NVCA inwestorzy VC inwestują w większości w młode, prywatne przedsiębiorstwa, które charakteryzują się znaczącym potencjałem wzrostu i innowacji.

Dla NVCA, Venture Capital to w większości inwestycje w nowe technologie. Te nowe technologie to między innymi:

  • oprogramowanie, biotechnologia, urządzenia medyczne, media i rozrywkę, komunikacja bezprzewodowa, Internet i networking,
  • “czyste” technologie, a w tym technologie dotyczące energii ze źródeł odnawialnych, ochrony środowiska, zrównoważonego rozwoju i zarządzania energią.

Jednakże, Venture Capital to także inwestycje w innowacyjne przedsiębiorstwa w bardziej tradycyjnych sektorach.

Do tych sektorów zalicza się między innymi: produkty konsumenckie, przemysł wytwórczy, usługi finansowe, usługi medyczne oraz produktów i usług biznesowych.

Dla NVCA, podobnie jak dla Invest Europe, Venture Capital również stanowią część Private Equity.

NVCA stwierdza, ze inwestorzy VC w przeciwieństwie do innych inwestycji Private Equity (np. fundusze mezzanine czy buyout) inwestują raczej gotówkę i nie posługują się dźwignią finansową (długiem, czyli np. kredytem bankowym).

Venture Capital a Private Equity

Jak przedstawiłem powyżej, według EVCA i NVCA inwestycje Private Equity to inwestycje kapitałowe w firmy nienotowane na giełdzie. Natomiast, inwestycje VC to inwestycje kapitałowe Private Equity w projekty i firmy we wczesnej fazie rozwoju.

Innymi słowy, każda inwestycja Venture Capital to jednocześnie transakcja Private Equity.

Stoi to niejako w sprzeczności z tym, że w wielu publikacjach można przeczytać o “inwestycjach Private Equity i Venture Capital”.

Sugeruje to pewną rozłączność (niezależność) i zaprzecza nadrzędności Private Equity wobec Venture Capital.

Znajduje to również odzwierciedlenie w podejściu wielu profesjonalistów z rynku VC. Różnicują oni inwestycje na podstawie kryterium fazy rozwoju określając je w uproszczeniu jako Venture Capital albo Private Equity.

Oznacza to, że każdą inwestycję kapitałową w firmę, która znajduje się we wczesnej fazie rozwoju, określa się jako VC. Wszystkie pozostałe inwestycje to Private Equity.

Do Private Equity należą między innymi:

  • mezzanine, buyout, LBO, MBO/MBI, finansowanie pomostowe pre-IPO, transakcje zw. z restrukturyzacją, reorganizacją, rekapitalizacją czy konsolidacją,
  • inne inwestycje wykorzystujące zarówno kapitał, jak i dług (pożyczki, kredyt bankowy, instrumenty pochodne, a także hybrydowe jak np. venture leasing and venture factoring).

Takie podejście jest nieprawidłowe z punktu widzenia obowiązujących definicji, ale w praktyce często funkcjonuje.

Płynne granice w definicji VC

W praktyce, często trudno stwierdzić czy dana transakcja to Venture Capital . Wynika to głównie z różnic w definiowaniu “fazy ekspansji”.

Wydaje się, że w Europie ta granica jest nieco przesunięta “do tyłu” w porównaniu do USA. Innymi słowy, w Europie VC „kończy się” nieco wcześniej. Oznacza to, że w Europie niektóre transakcje w fazie ekspansji określa się jako VC, a w USA jako Private Equity.

Natomiast nie ma różnicy zdań, jeśli chodzi o odróżnienie inwestycji Venture Capital od innych inwestycji Private Equity. Najczęściej wymieniane cechy inwestycji VC są następujące:

  • przede wszystkim charakter kapitałowy, a nie dłużny (wyjątek to na przykład dług konwertowany na udziały);
  • realizowane nie tylko poprzez podmioty formalnie zorganizowane, ale także inwestorów indywidualnych (anioły biznesu), którzy praktycznie nie występują w innych transakcjach PE;
  • celem są wczesne fazy rozwoju (pre-seed czy seed), co oznacza, że są bardziej ryzykowne niż inne inwestycje Private Equity;
  • najczęściej inwestycje, które wymagają dość dużego zaangażowania inwestora po inwestycji w przeciwieństwie do często pasywnej roli inwestora w innych inwestycjach PE;
  • inwestycje o znacząco niższych kwotach niż inne inwestycje Private Equity.

Ewolucja definicji Venture Capital

Poniżej przedstawię szerzej jak się zmieniała definicja Venture Capital w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat.

Ta ewolucja definicji VC ma związek z dynamicznymi zmianami w zakresie produktów inwestycyjnych, a przede wszystkim postępującej specjalizacji.

Do końca lat siedemdziesiątych

Aż do końca lat siedemdziesiątych dominuje definicja, która traktuje wszystkie inwestycje kapitałowe w prywatne firmy jako Venture Capital.

Był to wynik rozwoju inwestycji, dokonywanych zarówno bezpośrednio przez osoby prywatne, jak i instytucje publiczne w firmy.

Inwestycje te charakteryzowały się wczesną fazą rozwoju, a ich działalność opierała się na zaawansowanych technologiach.

W zamian za bardzo wysokie ryzyko inwestorzy oczekiwali bardzo wysokiej stopy zwrotu. Inwestycje miały charakter kapitałowy i najczęściej inwestorzy pozostawali udziałowcami mniejszościowymi.

Dekada lat osiemdziesiątych

Na początku lat osiemdziesiątych wyraźnie zarysowywały się nowe kierunki rozwoju w zakresie inwestycji na rynku niepublicznym.

Nie ograniczały się one do firm we wczesnej fazie rozwoju i z sektora technologii. Inwestycje kapitałowe rozszerzały się na tradycyjne sektory i na wszystkie etapy rozwoju firm.

Przejawem tych zmian było powstanie funduszy typu buy-out (MBO, MBI) czy restrukturyzacyjnych.

Pojawił się też nowy typ inwestora, czyli fundusze. Ich działalność bazowała głównie na środkach funduszy emerytalnych i innych inwestorów instytucjonalnych. Inwestorzy, dokonując inwestycji chętnie posługiwali się długiem (np. transakcje LBO, mezzanine).

Inwestowano w przedsiębiorstwa na każdym etapie rozwoju. Inwestycje w firmy na późniejszych etapach rozwoju charakteryzowały się obniżonym ryzykiem inwestycyjnym, a tym samym niższym oczekiwanym zwrotem z inwestycji. Inwestorzy często przejmowali pakiety większościowe.

Inwestycje tego typu nadal koncentrowały się w tym okresie nadal przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych.

Na tle dynamicznie zmieniającego się rynku inwestycji kapitałowych termin “Venture Capital” stopniowo przestawał być adekwatny. Powoli, w praktyce i teorii, zaczął się pojawiać termin “Private Equity”.

W tym okresie, oba określenia stosowano wymiennie.

Od początku lat dziewięćdziesiątych

Lata dziewięćdziesiąte przyniosły dalszy dynamiczny rozwój inwestycji na rynku niepublicznym. Dotyczył on już nie tylko USA, ale również innych części świata, gdzie dotychczas transakcje tego typu nie były tak powszechne.

W Europie najbardziej podatny grunt znalazły w Wielkiej Brytanii.

Zmieniła się ponownie definicja VC i PE. W nazwach wielu funduszy VC zaczęły się oba określenia, czyli “Private Equity & Venture Capital”.

Podobne zmiany nastąpiły w nazwie najważniejszej organizacji zrzeszającej inwestorów kapitałowych. Jej pełna nazwa zmieniła się z The European Venture Capital Association na The European Private Equity and Venture Capital Association.

Mniej więcej w tym samym czasie podobnie zmiany wprowadziło w nazwach wiele lokalnych organizacji inwestorskich.

Nowe stulecie

Ewolucja w zakresie definicji jest kontynuowana. Coraz częściej przeważa twierdzenie, że inwestycje VC to część inwestycji PE.

Pod koniec 2015 roku dokonano zmiany nazwy z The European Private Equity and Venture Capital Association (EVCA) na Invest Europe – The Voice of Private Capital.

W nowej nazwie organizacji, nie tylko dokonano usunięcia “Venture Capital”. Akcent również położono na szersze określenie sposobu finansowania. Nowa nazwa nie mówi się o prywatnym kapitale (“private equity“), czyli udziałach czy akcjach.

Odnosi się ona do każdego typu finansowania i stąd pojawił się “private capital“.

Według mnie, “private” należy przetłumaczyć jako “pozagiełdowy”. Jeśli pozostaniemy przy tłumaczeniu “capital” jako “kapitał” to “private capital” należałoby przetłumaczyć jako “kapitał pozagiełdowy

Polska organizacja, która zrzesza inwestorów Private Equity to Polskie Stowarzyszenie Inwestorów Kapitałowych (PSIK), czyli Polish Private Equity Association. Organizacja ta działa pod tą nazwą od momentu powstania w 2009 roku.