Klauzula liquidation preference może sprawić, że Twój startup nie będzie pracował na Ciebie

Klauzula liquidation preference może sprawić, że Twój startup nie będzie pracował na Ciebie. Blog. Private Equity Consulting. Mariusz Malec

Przedsiębiorca, który usłyszy od inwestora Venture Capital, że projekt jest bardzo dobry uważa, że finansowanie ma w kieszeni. Zazwyczaj rzeczywiście oznacza to, że inwestor VC jest skłonny zainwestować w firmę. O ile entuzjazm przedsiębiorcy jest uzasadniony to trzeba pamiętać, że to dopiero początek. Na razie to tylko przedsiębiorca pokazał swój towar, więc teraz czas na sprawdzenie oferty VC.

W ofercie inwestora VC przedsiębiorca znajdzie:

  • kwotę wejścia finansowego
  • warunki inwestycji i klauzule zabezpieczające inwestycję (szerzej o nich w przyszłości).

Przedsiębiorcy zazwyczaj koncentrują się na kwocie inwestycji i, ewentualnie, wielkości udziałów w spółce, które otrzyma inwestor. Kubeł zimnej wody jest wylewany na przedsiębiorcę dopiero później, czyli wtedy, gdy przedsiębiorca zaczyna oglądać szczegółowo towar Inwestora VC. Zazwyczaj takim momentem są komentarze doradcy prawnego dotyczące projektu listu intencyjnego (term-sheet) czy umowy inwestycyjnej.

Po przejściu 2/3 projektu umowy inwestycyjnej przedsiębiorca może znaleźć groźną klauzulę odnoszącą się do preferowanych warunków „wyjścia kapitałowego” ze spółki dla inwestora VC (liquidation preference). Ta klauzula, w powiązaniu z klauzulą drag along, może spowodować nierówność w traktowaniu wspólników w momencie „wyjścia kapitałowego”.

Definicja liquidation preference

Liquidation preference jest, obok drag along, najważniejszą klauzulą, którą przedsiębiorca znajdzie w umowie inwestycyjnej przedstawionej mu przez inwestora VC. Zabezpiecza ona interesy inwestora VC w momencie „wyjścia kapitałowego”, czyli sprzedaży udziałów inwestorowi zewnętrznemu, a także likwidacji firmy. Nie ma ona jednak zastosowania w przypadku upublicznienia spółki i sprzedaży akcji poprzez rynek giełdowy ze względu na zasadę równego traktowania wszystkich inwestorów.

Liquidation preference to, w wolnym tłumaczeniu, preferowane warunki „wyjścia kapitałowego” lub gwarantowana kwota „wyjścia kapitałowego”.

Preferowane warunki „wyjścia kapitałowego” dotyczą sposobu podziału środków pochodzących ze sprzedaży firmy pomiędzy inwestorami uprzywilejowanymi i nieuprzywilejowanymi. Oznaczają one, iż w przypadku sprzedaży spółki inwestor uprzywilejowany ma zagwarantowaną kwotę odpowiadającą sumie środków pierwotnie zainwestowanych w spółkę powiększoną o uzgodnioną roczną stopę zwrotu, niezależnie od ceny uzyskanej za całą firmę oraz struktury właścicielskiej w spółce. Po spełnieniu tego warunku, reszta środków jest dzielona dalej wg uzgodnionych warunków szczegółowych.

Oczywiście, inwestorem uprzywilejowanym jest zazwyczaj inwestor VC, a nieuprzywilejowanym – przedsiębiorca i inni inwestorzy, którzy zainwestowali w spółkę przed wejściem kapitałowym VC.

Preferowane warunki „wyjścia kapitałowego” przyjmują zazwyczaj jedną z trzech form:

  • pełna kwota gwarantowana (full participation);
  • kwota gwarantowana z ograniczeniem (capped / partial participation);
  • kwota gwarantowana przy likwidacji (non-participating).

Preferowane warunki z pełną kwotą gwarantowaną

Preferowane warunki „wyjścia kapitałowego” z pełną kwotą gwarantowaną polegają na tym, iż najpierw inwestor uprzywilejowany otrzymuje pełną kwotę gwarantowaną, a następnie pozostała kwota jest dzielona wg parytetu wynikającego z liczby udziałów czy akcji posiadanych przez inwestorów, również uprzywilejowanego. Tak sformułowana klauzula jest bardzo rzadka w Polsce. Moja rada – przedsiębiorca powinien stanowczo sprzeciwić się takiemu zapisowi.

Preferowane warunki z kwotą gwarantowaną z ograniczeniem

Preferowane warunki z kwotą gwarantowaną z ograniczeniem polegają na tym, że środki ze sprzedaży są dzielone wg stanu posiadanych akcji czy udziałów w spółce, ale inwestor uprzywilejowany nie może otrzymać mniej niż wynosi kwota gwarantowana. W wyniku podziału środków ze sprzedaży kwota minimalna, którą otrzyma inwestor uprzywilejowany będzie równa kwocie gwarantowanej, a maksymalna – będzie odzwierciedlać liczbę udziałów czy akcji.

Przykładowo, jeśli cena sprzedaży spółki jest niska to inwestor uprzywilejowany, pomimo 50% udziałów kapitale zakładowym firmy, może uzyskać 75% wpływów ze sprzedaży. Ta niekorzystna dla przedsiębiorcy klauzula nie będzie miała wpływu na podział środków, jeśli cena sprzedaży będzie na tyle wysoka, iż wartość wpływów dla inwestora będzie przekraczać kwotę gwarantowaną.

Ten zapis jest bardzo często stosowany. Bardzo często jest on jednak błędnie opisany, co powoduje, że jego wyegzekwowanie przez inwestora od przedsiębiorcy jest nierealne. Przedsiębiorca powinien mocno negocjować warunki szczegółowe.

Preferowane warunki z kwotą gwarantowaną przy likwidacji

Preferowane warunki z kwotą gwarantowaną przy likwidacji oznaczają, że inwestor uprzywilejowany ma prawo uzyskać kwotę gwarantowaną tylko w przypadku likwidacji spółki. Jest to klauzula najbardziej korzystna dla przedsiębiorcy spośród wszystkich form.

Podobnie jak poprzednia forma klauzuli również i ta jest często wykorzystywana przez inwestorów VC w Polsce. Wszystkie fundusze z programu 3.1 muszą stosować ten zapis. Z punktu widzenia przedsiębiorcy taki zapis jest do akceptacji. Likwidacja startapu następuje w takim momencie, gdy zazwyczaj nie ma co odzyskiwać. Z praktycznego punktu widzenia taki zapis nie ma więc znaczenia w większości przypadków.

Czy ta klauzula jest uczciwa? W mojej opinii tak. Inwestor, jak każdy, boi się o pieniądze (własne lub ludzi, którzy mu powierzyli je w zarządzanie) i próbuje się na wszelkie sposoby zabezpieczyć.

Bank udzielając firmie kredytu żąda zazwyczaj zabezpieczenia, a po jego udzieleniu wpływów na rachunek i składania regularnych sprawozdań. Teoretycznie, gdy nastąpi niekorzystna zmiana w firmie, bank ma prawo żądać zwrotu finansowania lub, co najmniej, zwiększenia oprocentowania i dodatkowego zabezpieczenia. Młoda firma jest zazwyczaj bez żadnych szans.

Inne teksty, gdzie piszę o klauzulach stosowanych przez inwestora, to między innymi:

Proszę o kontakt w przypadku jakichkolwiek pytań, uwag czy wątpliwości.

 

Mogą Cię również zainteresować...